1. Wat is creationisme?
Wat is
evolutietheorie?
Voor ik ga
uitleggen wat creationisme precies inhoudt, is het belangrijk dat het begrip
evolutietheorie duidelijk is. Evolutietheorie
is de wetenschappelijke verklaring voor de evolutie van het leven op aarde. De
belangrijkste grondlegger is Charles Darwin, maar er zijn nog heel wat andere
personen die een bijdrage geleverd hebben aan het ontwikkelen van deze
evolutietheorie. In hun theorie wordt het veranderingsproces van erfelijke
eigenschappen binnen een populatie van organisme beschreven. Deze verandering
gebeurde in de loop van generaties als gevolg van natuurlijke selectie,
genetische variatie en voortplanting.
Wat is
creationisme?
Creationisme of
scheppingsleer is een geïnspireerde opvatting. Hun aanhangers zijn de
creationisten.
Deze creationisten
geloven dat alle planten - en diersoorten (alsmede de mens) door de Schepper
afzonderlijk zijn geschapen. Ze geloven dat God zijn scheppingen
onveranderlijk, vrij plotseling en een eenmalig gebeuren zijn. Creationisten
geloven dus dat er verschillende soorten, door God geschapen zijn. De soorten
zijn niet verwant aan elkaar en ze zijn niet geëvolueerd vanuit
gemeenschappelijke voorouders door natuurlijke selectie. Volgens hun is
evolutie slechts beperkt mogelijk.
Geloven alle
creationisten hetzelfde?
Er zijn verschillende
varianten van creationisme:
- Jonge-aarde creationisten:
Ze geloven dat God de dieren letterlijk heeft geschapen. Volgens hun zijn dood
en verval het resultaat van de erfzonde van Adam en Eva. Ze vinden dat geologie
moet geïnterpreteerd worden rekening houdend met Noah’s vloed. Ze geloven niet
dat de aarde 4,6 miljard jaar oud is, maar wel ergens tussen 6000 en 10 000
jaar.
(Aangezien deze tak van creationisten het meest invloedrijk
zijn, zal mijn verdere onderzoek zich meestal hierop toespitsen.)
- Oude-aarde creationisten:
Ze accepteren de leeftijd van de aarde, maar ze
geloven wel dat de aarde door God geschapen is. Volgens hun hebben evolutie en
natuurlijke selectie weldegelijk een belangrijke rol gespeeld in “history of
live”, maar God heeft af en toe ingegrepen in cruciale punten.
- Creation science = scientific
creationism:
Ze geloven in absolute integriteit van de bijbel. God heeft volgens hun alles
geschapen in 6 dagen. Ze nemen alles zo aan zoals het staat in de bijbel zonder
hierbij vragen te stellen.
God is de oorzaak van beweging en actie. Hij kan alles
laten bewegen maar heeft zelf geen ‘beweger’ nodig om te bewegen. Zijn
scheppingen waren steeds met een doel. Omdat alles een doel en een complexe
structuur heeft, spreken de aanhangers van ‘Intelligent Design. Theïstische
wetenschap verwerpt niet alleen de inhoud van de evolutietheorie zoals creation
science, maar ze willen deze theorie zelfs vervangen door de theïstische
wetenschap.
Zij geloven dat de aarde plat is bedekt met een
koepel. Het water boven de koepel is het gevolg van Noah’s overstroming. Ze
geloven alles letterlijk wat er in de bijbel geschreven staat.
Ze geloven dat de aarde rond is, maar ze accepteren
niet dat de aarde rond de zon draait en dat de zon het centrum is van ons
zonnestelsel. Net zoals de ‘platte-aarde aanhangers’ geloven ze dat het water
over de koepel afkomstig is van Noah’s overstroming. En ook zij geloven de
bijbel letterlijk.
Zijn er ook niet-Christelijke
creationisten? Zo ja, wat geloven zij dan?
Zij geloven dat het leven op
aarde is ontstaan door wetenschappers van een andere planeet, nl. aliens. De
wetenschappers bleven de aarde bezoeken en werden aanzien als goden. Deze
wetenschappers waren onder andere Mozes, Jezus, Mohammed, Boeddha, etc.
De volgers van deze beweging
geloven dat het leven verspreid in het heelal voorkomt. Het leven op aarde is
volgens hen niet op de aarde zelf ontstaan, maar is een gevolg van een
"besmetting" met organismen uit de ruimte.
Volgens deze aanhangers is
evolutie plots ontstaan. Het ontstaan werd gedreven door extreme, planeetwijde
catastrofes.
Hoe is het
creationisme veranderd in de loop der jaren?
Creationisme
bestaat al lang, maar het creationisme van nu verschilt wel met dat van het
beginnende creationisme. Het hedendaagse creationisme is een recente
historische ontwikkeling, een soort evolutie van anti-evolutionisme. De
creationisten van 100 jaar geleden geloofde wel in de ouderdom van de aarde.
Dit geloven de jong-aarde creationisten uit deze tijd niet meer.
Nu en dan werden de dagen van Genesis 1 als tijdvakken aanzien omdat in de
psalmen geschreven staat dat God één dag ziet als 1000 jaar.
Sommige creationisten onderscheiden 2 gebeurtenissen binnen het 1e
hoofdstuk van Genesis 1. De schepping ‘in den beginne’ en de schepping van het
paradijs in 6 dagen. De 2e schepping zou een herstel geweest zijn
omdat er teveel chaos zou ontstaan zijn o.a. de catastrofes met als gevolg de
fossielen.
 |
Schepping in 6 dagen volgens het creationisme
|
De moderne
creationisten geloven in de plotselinge schepping van het leven op aarde dat zich
nog geen 10 000 jaar geleden afgespeelde. Ze geloven niet dat mensen afstammelingen
zijn van apen of dat ze gemeenschappelijke voorouders hebben. Volgens de
moderne creationist is de zondvloed de oorzaak van de geologische lagen.
Welke tegenslagen
kreeg het creationisme te verduren?
Het agressieve
creationisme ontstond na WOI als gevolg van het stijgend succes van de
natuurwetenschappen en de stijgende invloed van de evolutieleer in het
wetenschappelijk onderwijs.
In de jaren 20 kwam een eerste ‘kruistocht’ tegen de
evolutie tot stand. Biologen in het onderwijs kregen het moeilijk, ze kregen
een verbod om de evolutie te onderwijzen op openbare scholen. Jong-aarde
fundamentalisten richten het ‘World’s Christian Fundamental Association’ op. De
basisstelling hiervan was dat God zijn tegenwoordigheid openbaart door
buitengewone daden. Het openbaar onderwijs moest hiermee ook rekening houden.
Creationisten wilden dit verwezenlijken door:
- met zoveel mogelijk middelen een zo hoog mogelijke druk
uitoefenen op schoolraden, verantwoordelijke overheden, uitgevers van
leerboeken, directies van musea’s, verantwoordelijke van tentoonstellingen,
etc.
- streven naar het opleggen van de eigen doelstelling via
juridische weg
- zoveel mogelijk apart actie voeren per staat, wegens meer kans
op succes. Dit afhankelijk van lokale maatschappelijke en andere
tegenstellingen. Bv.: Zuidelijk vs. noordelijk, platteland vs. stad, arm vs. rijk, e.a.
Het gevolg
hiervan was dat er in een 20-tal zuidelijke staten (Tennessee, Mississippi,
Oklahoma, Arkansas, Florida, ...) wetten werden gestemd die het onderwijzen van
het scheppingsverhaal verplicht maakte en de evolutieleer verboden.
Dit leidde tot
het ‘Scopes Trial’ (of apenproces). Dit werd een psychologische overwinning
voor de evolutionisten. Maar Scopes zelf werd wel vervolgd door de wet die
verbood om de evolutie te onderwijzen. Ook de andere evolutionaire wetten
bleven gewoon bestaan.
Deze toestand
bleef duren tot 1968. Lerares Susan Epperson uit de staat Arkansas, vocht de
wet aan, dat de evolutie niet onderwezen mocht worden, bij het Hoog Gerechtshof.
Ze kreeg gelijk bij het 1e amendement ven de grondwet. Toen werd beslist dat:
- Het verbieden van het aanleren van evolutie is ongrondwettelijk.
- Creationisme past in religieuze maar niet in natuurwetenschappelijk
onderwijs.
Het creationisme reageert door
creatiewetenschappen op te richten. Hiermee wilde ze het creationisme een
wetenschappelijke houding te geven. Ze voerde de gelijke-tijd-regel in. Deze
regel hield in dat creatiewetenschappen een volwaardige wetenschap was. D.w.z.
dat evolutie enkel als theorie mocht onderwezen worden en niet als een feit. Ook
moest er minstens evenveel tijd aan het genesisverhaal besteed worden.
Dit leidde in 1981 ook weer tot een proces,
vaak het Scopes 2-proces genoemd. Dit speelde zich af in Arkansas, Little Rock.
Rechter Overton maakte de rol van natuurwetenschappen en religie duidelijk.
Aangezien Louisiana de wet nog nietig moest verklaren, duurde het tot 1987 tot
werd beslist dat ook creatiewetenschappen niet thuishoren in wetenschappelijk
onderwijs en de gelijke-tijd-regel is onwettig.
Natuurlijk
reageerde het creationisme hier op. Zo ontstond het ID-concept, het Intelligent
Design. ID weerhoudt slechts 1 stelling van het voorbije creationisme, nl. dat
natuurlijke mechanisme niet volstaan om de grote complexiteit van levende
wezens te doen ontstaan. De bedoeling hiervan is om aan de bestaande wetgeving
tegemoet te komen, de evolutieleer blijven aan te vechten en het
bovennatuurlijk in te voeren in de natuurwetenschappen. Niet enkel discussies
worden soepeler, ook kleine natuurlijke evolutie kan aanvaard worden omdat
woorden zoals creationisme, God, bijbel, creatiewetenschappen, etc. worden
vermeden. Het ID-concept wordt ingevoerd in de lessen wetenschap. Maar als je
verder vraagt naar het wie, wat of hoe, dan leidt dit toch naar de bijbel en
God. Vandaar dat men zegt dat het ID-concept een vermomd creationisme is.
Toen de schoolraad van de stad Dover op 18 november 2004 het ID-concept
invoerde als alternatief voor de evolutieleer, klaagde een groep ouders de
school aan wegens overtreding van het 1e amendement van de grondwet.
Het Hooggerechtshof beslist dat het ID de basisregels van de wetenschap heeft
geschonden door bovennatuurlijke zaken in ze roepen. Ook wordt het ID onaanvaardbaar
verklaard. De ID-argumentatie is niet anders dan het vroegere creationisme. En
het is ongrondwettelijk om ID te onderwijzen als alternatief voor evolutie in
openbare scholen.
Is het creationisme ‘verslagen’ na deze 3
mokerslagen?
Helemaal niet!
- Creationisten ondergaan juridische stappen om Dover 2005 ongedaan te
maken.
- Creationisten gaan met dezelfde achterban, financiële en andere
middelen acties blijven voeren tegen het onderwijzen van evolutie in openbare
scholen.
- De creationistische instituten blijven bestaan.
- ID put kracht uit stijgende steun: Creationisme vond zijn steun vooral
bij protestanten terwijl het op universitair niveau weinig/geen invloed had.
Toch lijkt creationisme een groter publiek te bereiken dan enkel de katholieke
wereld. Ook in Europa stijgt de invloed van creationisme.
Wat is het
verschil tussen Amerikaans en Europees christelijk (jongaarde-)creationisme?
Ondanks het feit
dat christelijke creationisten in Europa sterk worden beïnvloeden door
Amerikaanse creationisten, is er een duidelijk verschil tussen Europees
christelijk creationisme en het Amerikaans creationisme.
De Amerikaanse
creationisten geloven dat bijna alle aardlagen tijdens de zondvloed en de
eerste maanden daarna zijn afgezet. Ook de ijstijd die hierna kort op volgde
was veroorzaakt door deze zondvloed. Na de zondvloed kwamen grote rampen, die
terug te vinden zijn in de aardlagen, niet meer voor.
In Europa
daarentegen, geloven de creationisten dat een groot deel van de aardlagen is
afgezet tijdens mondiale rampen. Deze vonden plaats lang na de zondvloed.
Bv.: in
het Duist Christelijk creationisme beweert men dat de aardlagen na het Carboon
pas van na de zondvloed zijn. D.w.z. dat de fossielen van dinosauriërs, de
zout- en krijtlagen allemaal zijn afgezet na de zondvloed.
