1. Wat is creationisme?

Wat is evolutietheorie?

Voor ik ga uitleggen wat creationisme precies inhoudt, is het belangrijk dat het begrip evolutietheorie duidelijk is. Evolutietheorie is de wetenschappelijke verklaring voor de evolutie van het leven op aarde. De belangrijkste grondlegger is Charles Darwin, maar er zijn nog heel wat andere personen die een bijdrage geleverd hebben aan het ontwikkelen van deze evolutietheorie. In hun theorie wordt het veranderingsproces van erfelijke eigenschappen binnen een populatie van organisme beschreven. Deze verandering gebeurde in de loop van generaties als gevolg van natuurlijke selectie, genetische variatie en voortplanting.

Wat is creationisme?

Creationisme of scheppingsleer is een geïnspireerde opvatting. Hun aanhangers zijn de creationisten.

Deze creationisten geloven dat alle planten - en diersoorten (alsmede de mens) door de Schepper afzonderlijk zijn geschapen. Ze geloven dat God zijn scheppingen onveranderlijk, vrij plotseling en een eenmalig gebeuren zijn. Creationisten geloven dus dat er verschillende soorten, door God geschapen zijn. De soorten zijn niet verwant aan elkaar en ze zijn niet geëvolueerd vanuit gemeenschappelijke voorouders door natuurlijke selectie. Volgens hun is evolutie slechts beperkt mogelijk. 

Geloven alle creationisten hetzelfde?

Er zijn verschillende varianten van creationisme:

• Jonge-aarde creationisten:

Ze geloven dat God de dieren letterlijk heeft geschapen. Volgens hun zijn dood en verval het resultaat van de erfzonde van Adam en Eva. Ze vinden dat geologie moet geïnterpreteerd worden rekening houdend met Noah’s vloed. Ze geloven niet dat de aarde 4,6 miljard jaar oud is, maar wel ergens tussen 6000 en 10 000 jaar.

(Aangezien deze tak van creationisten het meest invloedrijk zijn, zal mijn verdere onderzoek zich meestal hierop toespitsen.)

• Oude-aarde creationisten:

Ze accepteren de leeftijd van de aarde, maar ze geloven wel dat de aarde door God geschapen is. Volgens hun hebben evolutie en natuurlijke selectie weldegelijk een belangrijke rol gespeeld in “history of live”, maar God heeft af en toe ingegrepen in cruciale punten.

• Creation science = scientific creationism:

Ze geloven in absolute integriteit van de bijbel. God heeft volgens hun alles geschapen in 6 dagen. Ze nemen alles zo aan zoals het staat in de bijbel zonder hierbij vragen te stellen.

• Intelligent Design: 

God is de oorzaak van beweging en actie. Hij kan alles laten bewegen maar heeft zelf geen ‘beweger’ nodig om te bewegen. Zijn scheppingen waren steeds met een doel. Omdat alles een doel en een complexe structuur heeft, spreken de aanhangers van ‘Intelligent Design. Theïstische wetenschap verwerpt niet alleen de inhoud van de evolutietheorie zoals creation science, maar ze willen deze theorie zelfs vervangen door de theïstische wetenschap.

• Platte-aarde aanhangers:  

Zij geloven dat de aarde plat is bedekt met een koepel. Het water boven de koepel is het gevolg van Noah’s overstroming. Ze geloven alles letterlijk wat er in de bijbel geschreven staat. 

• Geocentristen: 

Ze geloven dat de aarde rond is, maar ze accepteren niet dat de aarde rond de zon draait en dat de zon het centrum is van ons zonnestelsel. Net zoals de ‘platte-aarde aanhangers’ geloven ze dat het water over de koepel afkomstig is van Noah’s overstroming. En ook zij geloven de bijbel letterlijk.

Zijn er ook niet-Christelijke creationisten? Zo ja, wat geloven zij dan?

• De Raëlianen:

Zij geloven dat het leven op aarde is ontstaan door wetenschappers van een andere planeet, nl. aliens. De wetenschappers bleven de aarde bezoeken en werden aanzien als goden. Deze wetenschappers waren onder andere Mozes, Jezus, Mohammed, Boeddha, etc.

• Panspermia:

De volgers van deze beweging geloven dat het leven verspreid in het heelal voorkomt. Het leven op aarde is volgens hen niet op de aarde zelf ontstaan, maar is een gevolg van een "besmetting" met organismen uit de ruimte.

• Catastrofische Evolutie:


Volgens deze aanhangers is evolutie plots ontstaan. Het ontstaan werd gedreven door extreme, planeetwijde catastrofes.

Hoe is het creationisme veranderd in de loop der jaren?

Creationisme bestaat al lang, maar het creationisme van nu verschilt wel met dat van het beginnende creationisme. Het hedendaagse creationisme is een recente historische ontwikkeling, een soort evolutie van anti-evolutionisme. De creationisten van 100 jaar geleden geloofde wel in de ouderdom van de aarde. Dit geloven de jong-aarde creationisten uit deze tijd niet meer. 

Nu en dan werden de dagen van Genesis 1 als tijdvakken aanzien omdat in de psalmen geschreven staat dat God één dag ziet als 1000 jaar. 

Sommige creationisten onderscheiden 2 gebeurtenissen binnen het 1^e hoofdstuk van Genesis 1. De schepping ‘in den beginne’ en de schepping van het paradijs in 6 dagen. De 2^e schepping zou een herstel geweest zijn omdat er teveel chaos zou ontstaan zijn o.a. de catastrofes met als gevolg de fossielen.

^{Schepping in 6 dagen volgens het creationisme}

De moderne creationisten geloven in de plotselinge schepping van het leven op aarde dat zich nog geen 10 000 jaar geleden afgespeelde. Ze geloven niet dat mensen afstammelingen zijn van apen of dat ze gemeenschappelijke voorouders hebben. Volgens de moderne creationist is de zondvloed de oorzaak van de geologische lagen.

Welke tegenslagen kreeg het creationisme te verduren?

Het agressieve creationisme ontstond na WOI als gevolg van het stijgend succes van de natuurwetenschappen en de stijgende invloed van de evolutieleer in het wetenschappelijk onderwijs.

In de jaren 20 kwam een eerste ‘kruistocht’ tegen de evolutie tot stand. Biologen in het onderwijs kregen het moeilijk, ze kregen een verbod om de evolutie te onderwijzen op openbare scholen. Jong-aarde fundamentalisten richten het ‘World’s Christian Fundamental Association’ op. De basisstelling hiervan was dat God zijn tegenwoordigheid openbaart door buitengewone daden. Het openbaar onderwijs moest hiermee ook rekening houden.

Creationisten wilden dit verwezenlijken door:

• met zoveel mogelijk middelen een zo hoog mogelijke druk uitoefenen op schoolraden, verantwoordelijke overheden, uitgevers van leerboeken, directies van musea’s, verantwoordelijke van tentoonstellingen, etc.
• streven naar het opleggen van de eigen doelstelling via juridische weg
• zoveel mogelijk apart actie voeren per staat, wegens meer kans op succes. Dit afhankelijk van lokale maatschappelijke en andere tegenstellingen. Bv.: Zuidelijk vs. noordelijk, platteland vs. stad, arm vs. rijk, e.a.

Het gevolg hiervan was dat er in een 20-tal zuidelijke staten (Tennessee, Mississippi, Oklahoma, Arkansas, Florida, ...) wetten werden gestemd die het onderwijzen van het scheppingsverhaal verplicht maakte en de evolutieleer verboden.

Dit leidde tot het ‘Scopes Trial’ (of apenproces). Dit werd een psychologische overwinning voor de evolutionisten. Maar Scopes zelf werd wel vervolgd door de wet die verbood om de evolutie te onderwijzen. Ook de andere evolutionaire wetten bleven gewoon bestaan.

Deze toestand bleef duren tot 1968. Lerares Susan Epperson uit de staat Arkansas, vocht de wet aan, dat de evolutie niet onderwezen mocht worden, bij het Hoog Gerechtshof. Ze kreeg gelijk bij het 1e amendement ven de grondwet. Toen werd beslist dat:

• Het verbieden van het aanleren van evolutie is ongrondwettelijk.
• Creationisme past in religieuze maar niet in natuurwetenschappelijk onderwijs.

Het creationisme reageert door creatiewetenschappen op te richten. Hiermee wilde ze het creationisme een wetenschappelijke houding te geven. Ze voerde de gelijke-tijd-regel in. Deze regel hield in dat creatiewetenschappen een volwaardige wetenschap was. D.w.z. dat evolutie enkel als theorie mocht onderwezen worden en niet als een feit. Ook moest er minstens evenveel tijd aan het genesisverhaal besteed worden.

Dit leidde in 1981 ook weer tot een proces, vaak het Scopes 2-proces genoemd. Dit speelde zich af in Arkansas, Little Rock. Rechter Overton maakte de rol van natuurwetenschappen en religie duidelijk. Aangezien Louisiana de wet nog nietig moest verklaren, duurde het tot 1987 tot werd beslist dat ook creatiewetenschappen niet thuishoren in wetenschappelijk onderwijs en de gelijke-tijd-regel is onwettig.

Natuurlijk reageerde het creationisme hier op. Zo ontstond het ID-concept, het Intelligent Design. ID weerhoudt slechts 1 stelling van het voorbije creationisme, nl. dat natuurlijke mechanisme niet volstaan om de grote complexiteit van levende wezens te doen ontstaan. De bedoeling hiervan is om aan de bestaande wetgeving tegemoet te komen, de evolutieleer blijven aan te vechten en het bovennatuurlijk in te voeren in de natuurwetenschappen. Niet enkel discussies worden soepeler, ook kleine natuurlijke evolutie kan aanvaard worden omdat woorden zoals creationisme, God, bijbel, creatiewetenschappen, etc. worden vermeden. Het ID-concept wordt ingevoerd in de lessen wetenschap. Maar als je verder vraagt naar het wie, wat of hoe, dan leidt dit toch naar de bijbel en God. Vandaar dat men zegt dat het ID-concept een vermomd creationisme is.
Toen de schoolraad van de stad Dover op 18 november 2004 het ID-concept invoerde als alternatief voor de evolutieleer, klaagde een groep ouders de school aan wegens overtreding van het 1^e amendement van de grondwet. Het Hooggerechtshof beslist dat het ID de basisregels van de wetenschap heeft geschonden door bovennatuurlijke zaken in ze roepen. Ook wordt het ID onaanvaardbaar verklaard. De ID-argumentatie is niet anders dan het vroegere creationisme. En het is ongrondwettelijk om ID te onderwijzen als alternatief voor evolutie in openbare scholen.

Is het creationisme ‘verslagen’ na deze 3 mokerslagen?

Helemaal niet!

• Creationisten ondergaan juridische stappen om Dover 2005 ongedaan te maken.
• Creationisten gaan met dezelfde achterban, financiële en andere middelen acties blijven voeren tegen het onderwijzen van evolutie in openbare scholen.
• De creationistische instituten blijven bestaan.
• ID put kracht uit stijgende steun: Creationisme vond zijn steun vooral bij protestanten terwijl het op universitair niveau weinig/geen invloed had. Toch lijkt creationisme een groter publiek te bereiken dan enkel de katholieke wereld. Ook in Europa stijgt de invloed van creationisme.

Wat is het verschil tussen Amerikaans en Europees christelijk (jongaarde-)creationisme?

Ondanks het feit dat christelijke creationisten in Europa sterk worden beïnvloeden door Amerikaanse creationisten, is er een duidelijk verschil tussen Europees christelijk creationisme en het Amerikaans creationisme.

De Amerikaanse creationisten geloven dat bijna alle aardlagen tijdens de zondvloed en de eerste maanden daarna zijn afgezet. Ook de ijstijd die hierna kort op volgde was veroorzaakt door deze zondvloed. Na de zondvloed kwamen grote rampen, die terug te vinden zijn in de aardlagen, niet meer voor.

In Europa daarentegen, geloven de creationisten dat een groot deel van de aardlagen is afgezet tijdens mondiale rampen. Deze vonden plaats lang na de zondvloed.

Bv.: in het Duist Christelijk creationisme beweert men dat de aardlagen na het Carboon pas van na de zondvloed zijn. D.w.z. dat de fossielen van dinosauriërs, de zout- en krijtlagen allemaal zijn afgezet na de zondvloed.